Watermolen met onderslagrad: verschil tussen versies
| Regel 35: | Regel 35: | ||
Daarna eigenaar Maria Petronella Bots van de oliemolen. <br/> | Daarna eigenaar Maria Petronella Bots van de oliemolen. <br/> | ||
| + | |||
| + | 1859 Uit een verslag van het provinciebestuur: <br/> | ||
| + | De watermolen te Aarle-Rixtel mag slechts gedurende den winter worden gebruikt, waarvoor de peilshoogte, waarop het water mag worden geschut, wordt bepaald op 0,165 el beneden het vaste en zigtbare verkenmerk, bestaande uit eenen bout die zich aan de benedeneinde van den westenlijke muur van het molengebouw op den regteroever, op 1,28 boven het bendeneinde van den sluisvloer aldaar bevindt, welke peilshoogte overeenkomt met 1,275 el benden den bout, welke zich in den middenstijl van het bindt voor de ontlastsluis aan de noordzijde van dien stijl op 0,865 el boven den bovenkant der sloof van het juk der brug aldaar bevindt. <br/> | ||
| + | Het toestel van dien molen dat in de rivier aanwezig is, bestaat uit de molensluis met twee openingen te zamen wijd 2,06 el, zijnde de bovenkant der schuiven boven de schofdorpels hoog 1,22 el en 1,14 el, alsmede uit een ontlastsluis met vier openingen te zamen wijd 4,95 el, waarvan de bovenkanten der schuiven boven de schofdorpels hoog respectivelijk 1,40 el, 1,40 el, 1,59 el en 1,50 el, benevens een waterrad.<ref>Boek: d'n Broekkant 1998 blz 48</ref> | ||
| + | |||
Er is iets gebouwd of bijgebouwd in 1868 <br/> | Er is iets gebouwd of bijgebouwd in 1868 <br/> | ||
Huidige versie van 26 feb 2025 om 01:21
Watermolen met onderslag rad op Heuvel. [1]
Dorp: Rixtel
Gebied: op Heuvel
Kadaster 1832: Sectie B 413
Type: Watermolen met onderslagrad
Aandrijving: Watermolen
Functie: Korenmolen en oliemolen
Gebouwd: voor 1300
Adres:
1871-1876 Sectie B 1096, Wijk C huisnummer 45
Afgebroken: 1883 / 1884
Geschiedenis
Is gebouwd voor 1300 als de korenmolen van Rixtel, van de heer van het kasteel van Rixtel.
In 1300 werd de molen: de Scheepstal genoemd. [2]
In de tijd van heer Willem van Ghendt (de vader) was de naam van het gebied van de molen niet op Heuvel maar: de Hoevenweide.
De oliemolen komt voor in het leenregister van leengriffier Strick.
Het was een water en ros molen. [3]
Hij maakte gebruik van een gemaakte aftakking van de rivier de Aa, achter het kasteel van Rixtel.
In de winter brengt de Aa hem 4,5 maanden in beweging. De overige tijd word de molen door een paard aangedreven. [4]
in den Winter door de Aa en in den Zomer door Paarden aangedreven word [5]
Waarschijnlijk is hij in de 17e eeuw verplaatst. [6]
Rond 1832 was Albertus Bots (1774-1848) de eigenaar van de watermolen.
Daarna eigenaar Maria Petronella Bots van de oliemolen.
1859 Uit een verslag van het provinciebestuur:
De watermolen te Aarle-Rixtel mag slechts gedurende den winter worden gebruikt, waarvoor de peilshoogte, waarop het water mag worden geschut, wordt bepaald op 0,165 el beneden het vaste en zigtbare verkenmerk, bestaande uit eenen bout die zich aan de benedeneinde van den westenlijke muur van het molengebouw op den regteroever, op 1,28 boven het bendeneinde van den sluisvloer aldaar bevindt, welke peilshoogte overeenkomt met 1,275 el benden den bout, welke zich in den middenstijl van het bindt voor de ontlastsluis aan de noordzijde van dien stijl op 0,865 el boven den bovenkant der sloof van het juk der brug aldaar bevindt.
Het toestel van dien molen dat in de rivier aanwezig is, bestaat uit de molensluis met twee openingen te zamen wijd 2,06 el, zijnde de bovenkant der schuiven boven de schofdorpels hoog 1,22 el en 1,14 el, alsmede uit een ontlastsluis met vier openingen te zamen wijd 4,95 el, waarvan de bovenkanten der schuiven boven de schofdorpels hoog respectivelijk 1,40 el, 1,40 el, 1,59 el en 1,50 el, benevens een waterrad.[7]
Er is iets gebouwd of bijgebouwd in 1868
1871 nieuwe eigenaar Johannes van der Vranden molenaar uit Sint Oedenrode.
1876 Antonius Franus Claassen molenaar uit Gemert.
1877 Gekocht door Johannes Raaijmakers molenaar uit Aarle-Rixtel.
1883 gekocht door Alexius Engelbertus Fritsen (1822-1903). Water graan oliemolen.
In 1883 kocht de gemeente Helmond de molen en onttakelden hem snel. Het molenrad ging weg, het oude molenhuis werd ook afgebroken.
1884 Alexius Engelbertus Fritsen (1822-1903) water graan oliemolen.
1884 Verbouwing
1884 artikel 615 regel 80 Huis en erf
In 1938 waren er nog delen van de fundering van het molenhuis te zien.
In de gemeenteverslagen verdwijnt de watermolen tussen 1882 en 1883.
Het huis van de molenaar
Zie Sectie B 413a
Eigenaren
voor 1300 De heren van Aarle-Beek
in 1832 Albertus Bots (1774-1848)
Maria Petronella Bots
1871 Johannes van der Vranden
1876 Antonius Franus Claassen
1877 Johannes Raaijmakers
1883 Alexius Engelbertus Fritsen (1822-1903)
1883 Gemeente Helmond
1884 Alexius Engelbertus Fritsen (1822-1903)
Bronnen
- ↑ Molendatabase.org nr 14715 en allemolens.nl
- ↑ oorkonde 4-12-1300 gebruik gemeente
- ↑ Boek: de stad en de meierij van 's Hertogenbosch 1825 blz 169
- ↑ Tabel 5 kadaster 1832
- ↑ Boek: Reize door de Majorij van 's Hertogenbosch 1799 dertiende biref
- ↑ Boek:van Ricstelle tot Aarle-Rixtel. Jean Coenen 1992 blz 41
- ↑ Boek: d'n Broekkant 1998 blz 48