Kerk van Aarle: verschil tussen versies

Huidige versie van 8 mei 2026 om 22:36

Rooms Katholieke Kerk
Dorp: Aarle
Gebouwnaam: de Mariakerk
Gebouwd: onbekend (vermoeden begin 15e eeuw)
Toegewijd aan de patroonheilige: Onze Lieve Vrouw / de Heilige Maagd Maria / de Moeder Gods, feestdag 21 november
Parochie: Parochie van Onze Lieve Vrouw presentatie
Adressering: 1832 Sectie A 300b Kerk en Toren, 1859 A 691 erf, 1884 A 990 Weiland

Afgebroken: Kerk in 1845, de Kerktoren in 1851

Geschiedenis

Er is meer archeologisch onderzoek nodig om de geschiedenis van de kerk voor 1249 te onderzoeken.

Nicolaas Antonius van Gameren (1887-1965) zegt dat de Kerk van Aarle is gebouwd op de plaats van een voormalige heidense tempel. De vroege Katholieke predikers lieten bij voorkeur hun kerken bouwen op de grondvesten van afgebroken heidense (Keltische / Germaanse) tempels. ^[1]

In het algemeen werden de eerste kerken in Nederland gebouwd vanaf eind 7e eeuw, na de komst van de missionarissen. ^[2]

Het is aannemelijk dat de eerste kerk van Aarle in de Romaanse bouwstijl gebouwd was. Later in de Gotische stijl.

De kerk van Aarle viel onder het landdekenaat Woensel.

Oorkonde van 1249 16-6-1249 vroegst bekende vermelding van Aarle.

Tot 1399 was het begevingsrecht over de kerk van Aarle in het bezit van de hertog van Brabant. (het recht om de pastoor te benoemen) Eind 1399 schonk de hertogin Johanna van Brababant dit recht aan 3 kanunniken van Eindhoven. Ook schonk zij de tienden van de kerk van Aarle aan hen. ^[3]

De kerk was geclassificeerd als: media ecclesia. ^[4]

Ook Philips baron van Leefdael beschrijft dat het kapittel van Eindhoven het patronaatsrecht heeft over de kerk van Aarle. Hij schrijft: Hier is eene fraye gheproportioneerde kercke, in de trouble tyden miraculeuselycken bewaert gheweest voor den brant, hebbende voor patronersse de ghebenedyde moeder Goodts Maria. Het jus patronatus der kerke van Aerle competeert 't Capittel van Eyndhoven. ^[5]

1599: Iemand scheen gezegd te hebben dat er ooit een kist met oude dorpspapieren midden in de kerk begraven was. De pastoor zei dat er wel meerdere kisten begraven lagen. (lijkkisten) Net voor pasen 1599 begon men te graven. Joest Thoenis (het hulpje van de schout) vond een kist met een ronde deksel. ^[6]

In 1648 werd de kerk van Aarle geconfisqueerd door de Heer van Eindhoven, de Prins van Oranje,
De Kerk van Aarle viel onder het rk kapittel van Eindhoven dat zijn bezittingen verloor aan de nieuwe Republiek.

In 1657 werden de ornamenten en beelden uit de kerk van Aarle verkocht, de opbrengst werd gebruikt voor herstel van de kerk. ^[7]

Predikant Dolleman kocht 2000 leien voor de reparatie van het dak van de kerk. Deze leien kwamen van de afgebroken abdij van Binderen. Ook liet hij Timmerman Dirk van den Heuvel nieuwe banken en een nieuwe deur maken. Daarnaast liet hij reparaties voor onderhoud publiekelijk aanbesteden. De begrotingen voor deze reparaties werden gemaakt doot Jan Francis van de Weijer, een architect uit Boxtel. ^[8]

Er was een schoolmeestersbank in de kerk voor de protestantse schoolmeesters.

In 1722 is de kerk in een slechte toestand geraakt. Uit een verzoekschrift aan de Raad van State: dat aldaer sonder veel ongemak en bekommeringe bij quaet weer den godsdienst niet kan waergenomen worden. ^[9]

1798: De Kerk van Aarle is een zeer net gebouw.

Te Aarle hebben de Roomschen meer dan eens de Kerk der Gereformeerden geslooten; zij besmeerden de deur met menschendrek; hebben zelf in het midden der Kerk hun gevoeg gedaan, en, en smeeten met steenen door de glazen onder het verrichten van den Godsdienst. ^[10]

1798: Alle wapenborden van de protestanten in de kerk werden openbaar verkocht. Ook werden de grafzerken in de kerk verkocht. Hendrik Petit kocht zelf enkele blauwstenen grafzerken. ^[11]

9-11-1800 Er was een orkaan in Aarle, die de toren van de Kerk van Aarle heeft afgeblazen. De toren had een hoge spits die daarna vervangen is met een zeer lage spits. Het noorder / Onze Lieve Vrouwekoor is ernstig beschadigd. ^[12]

In 1801 werd de nieuwe toren aangebracht. De nieuwe toren was 36 Rijnlandse voeten hoog. ^[13]

De kerk is in 1825 nog intakt met de nieuwe lagere spits. ^[14]

In 1832 is de kerk nog in handen van de Hervormde gemeente van Aarle-Rixtel. ^[15]

Sinds de protestanten de kerk van Aarle hadden afgenomen, waren zij verantwoordelijk voor het onderhoud van de kerk van Aarle. En dat bleek van lastig.
Pastoor van Asten wilde de kerk van Aarle niet aan de protestanten verkopen, hij gaf de voorkeur aan om een geheel nieuwe kerk voor de katholieken te bouwen. Door de slechte staat van de kerk en doordat de pastoor de kerk niet wilde verkopen werden de protestanten gedwongen om een nieuwe kerk te bouwen.

De preekstoel uit de kerk van Aarle werd verplaatst naar het protestants kerkje. ^[16]

In 1845 is de kerk van Aarle gesloopt. De kerktoren bleef staan. ^[17]

In februari 1851 werden de klokken uit de kerk van Aarle naar de nieuwe kerk van Aarle-Rixtel overgebracht. ^[18] ^[19]

Op 11 augustus 1851 begon men met de verhuizing van de klokken naar de nieuwe kerk van Aarle-Rixtel. Een paar dagen later worden ze in gebruik genomen. ^[20]

De kerktoren werd daarna voor afbraak verkocht en nog in 1851 gesloopt. ^[21]
Deze bron zegt sloop in december 1851 ^[22]

Uit het parochiememoriaal: Alzo is dat oude monument, waaraan vroeger de oude schoone kruiskerk was verbonden, vernietigd, slechts een puinhoop en een kalen algemeenen Kerkhof achterlatend.

De kerktoren werd als sloopmateriaal verkocht aan Fritsen. Het steengruis werd verkocht als wegverharding.

In 1884 ging het eigendom van het perceel waar de kerk stond over van de Hervormde gemeente naar een samenwerking; de Hervormde gemeente en de Gemeente Aarle-Rixtel samen.

In 1891 ging het bezit van A 990 volledig over naar de Gemeente Aarle-Rixtel.

1893: de gemeente Aarle-Rixtel krijgt het eigendom van het voormalig kerkperceel. A 1079

1965: A 1627

Perceel A 1626

Perceel A 1658 Johannes Johannes Josephus Smits Landbouwer 3-11-1921 woont Opstal 5

Perceel A 1658 werd later A 2381 Marinus Petrus Antonius van den Heuvel (1933-2012) woont Opstal 8

de altaren / beneficiën

In de 15e eeuw waren er 4 altaren in de kerk: ^[23]
1 ter ere van Sint Jan. Joannes den dooper
2 Onze Lieve Vrouw. (in de Kerk van Aarle tussen de 2 koordeuren), had beneficiën
3 Maria, Catharina, Barbare.
4 Bartholomeus, Antonius, Sebastianus, Anna.
5 het altaar van het Heilig Kruis. Had beneficiën die in 1800 in handen waren van Johannes Cornelis van Ommeren (1753-1822) ^[24]

In 1489 stichtte Mechtelt Claes die Hoessche, weduwe van Jacop die Lu, een mis op donderdag op het altaar van Sint Anthonis en Sint Sebastiaan.

Rector

rond 1400 Henricus Kuyst
1405-1427 Evert van Deurne (vervangt Henricus Kuyst)
tot 1553 Christiaan Michels

Het kerkhof

De Begraafplaats bij de kerk van Aarle

Het broederschap of gilde

In de kerk van Aarle was een broederschap / gilde ter ere van de Onze Lieve Vrouw.

Pastoors, Kapelaans, Kosters

Lijst van pastoors van de Onze lieve vrouw presentatie parochie te Aarle-Rixtel

Architectuur / afbeeldingen

1791: Hendrik Verhees maakt een schets van het exterieur en een plattegrond van de kerk in 1808. Het bijschrift: In het Oosten choir wordt den gereformeerde godsdienst waargenomen; hier onder is de deur.

1825: beschrijving van Brock: Bij hetzelven in de akkers een stukweegs buiten de huizen ligt de Kerk zijnde een met en lugtig kruisgebouw, geheel met steen overwelft, een gebouw waarin de regels der bouwkunst wel in agt genomen zijn. Deszelfs Tooren had voor de orkaan van 9 november 1800 een fraaij en hooge spits, welk toen omwaaide, en met deszelfs val het Noorder of Ons Lieve Vrouwe choor zeer beschadig= De; het is zedert weder hersteld, en men heeft eenen zeer laage spits op den tooren gezet. ^[25]

na 1851: een prent getekend door Aug Sassen. van een schets door J van den Boogaard te Aarle-Rixtel. Titel: Oude R.C. Kerk te Aarle-Rixtel die stond in de Akkers en is afgebroken in 1847 (Collectie prentenverzameling Provinciaal Genootschap van Kunsten en Wetenschappen te Den Bosch later Brabant Collectie A13 / 411.11)

Schilderij in kleur met beschrijving geschreven in een achtergrond van bruine verf, boven in het schilderij:
genomen door de prots en later KERK en PAROCHIE van AERLE voor ANNO 1648 door hen afgebroken 1847 ter plaats geteekend J vd Bogaard

Bronnen

↑ Boek Het Boek van Aarle-Rixtel blz 17
↑ Boek: Een waterstaatskerk. Heemkundekring Barthold van Heessel 1996 blz 10
↑ Boek:van Ricstelle tot Aarle-Rixtel.Jean Coenen 1992 blz 54
↑ Boek: Een waterstaatskerk. Heemkundekring Barthold van Heessel 1996 blz 13
↑ Boek: Een waterstaatskerk. Heemkundekring Barthold van Heessel 1996 blz 13
↑ Boek: de strijd rondom de snelle loop 1995 blz 51
↑ Boek:van Ricstelle tot Aarle-Rixtel.Jean Coenen 1992 blz 88
↑ Boek:van Ricstelle tot Aarle-Rixtel. Jean Coenen 1992 blz 86
↑ Boek: Een waterstaatskerk. De muren zijn kletsnat en men moet niet versteld staan wanneer de kerk binnenkort instort. Heemkundekring Barthold van Heessel 1996 blz 13
↑ Boek: Reize door de Majorij van 's Hertogenbosch 1798 negende brief
↑ Boek:van Ricstelle tot Aarle-Rixtel. Jean Coenen 1992 blz 87
↑ Boek: Een waterstaatskerk. Heemkundekring Barthold van Heessel 1996 blz 14
↑ Historie van Aarle-Rixtel 1966 blz 131
↑ Boek: de stad en meierij van 's Hertogenbosch of derzelver beschrijving 1825 blz 169
↑ Kadaster art 3
↑ Boek:van Ricstelle tot Aarle-Rixtel. Jean Coenen 1992 blz 124
↑ Boek: Een waterstaatskerk. Heemkundekring Barthold van Heessel 1996 blz 15
↑ Van Aarle dit, van Rixtel dat, van alles wat 1979 blz 21
↑ Boek:van Ricstelle tot Aarle-Rixtel. Jean Coenen 1992 blz 120
↑ Boek: Een waterstaatskerk. Heemkundekring Barthold van Heessel 1996 blz 45
↑ Boek: Een waterstaatskerk. Heemkundekring Barthold van Heessel 1996 blz 15, 46
↑ Van Aarle dit, van Rixtel dat, van alles wat 1979 blz 22
↑ Boek:van Ricstelle tot Aarle-Rixtel.Jean Coenen 1992 blz 56
↑ Boek: Een waterstaatskerk. Heemkundekring Barthold van Heessel 1996 blz 13
↑ Boek: de stad en meierij van 's Hertogenbosch of derzelver beschrijving 1825 blz 169

[1] Boek Het Boek van Aarle-Rixtel blz 17

[2] Boek: Een waterstaatskerk. Heemkundekring Barthold van Heessel 1996 blz 10

[3] Boek:van Ricstelle tot Aarle-Rixtel.Jean Coenen 1992 blz 54

[4] Boek: Een waterstaatskerk. Heemkundekring Barthold van Heessel 1996 blz 13

[5] Boek: Een waterstaatskerk. Heemkundekring Barthold van Heessel 1996 blz 13

[6] Boek: de strijd rondom de snelle loop 1995 blz 51

[7] Boek:van Ricstelle tot Aarle-Rixtel.Jean Coenen 1992 blz 88

[8] Boek:van Ricstelle tot Aarle-Rixtel. Jean Coenen 1992 blz 86

[9] Boek: Een waterstaatskerk. De muren zijn kletsnat en men moet niet versteld staan wanneer de kerk binnenkort instort. Heemkundekring Barthold van Heessel 1996 blz 13

[10] Boek: Reize door de Majorij van 's Hertogenbosch 1798 negende brief

[11] Boek:van Ricstelle tot Aarle-Rixtel. Jean Coenen 1992 blz 87

[12] Boek: Een waterstaatskerk. Heemkundekring Barthold van Heessel 1996 blz 14

[13] Historie van Aarle-Rixtel 1966 blz 131

[14] Boek: de stad en meierij van 's Hertogenbosch of derzelver beschrijving 1825 blz 169

[15] Kadaster art 3

[16] Boek:van Ricstelle tot Aarle-Rixtel. Jean Coenen 1992 blz 124

[17] Boek: Een waterstaatskerk. Heemkundekring Barthold van Heessel 1996 blz 15

[18] Van Aarle dit, van Rixtel dat, van alles wat 1979 blz 21

[19] Boek:van Ricstelle tot Aarle-Rixtel. Jean Coenen 1992 blz 120

[20] Boek: Een waterstaatskerk. Heemkundekring Barthold van Heessel 1996 blz 45

[21] Boek: Een waterstaatskerk. Heemkundekring Barthold van Heessel 1996 blz 15, 46

[22] Van Aarle dit, van Rixtel dat, van alles wat 1979 blz 22

[23] Boek:van Ricstelle tot Aarle-Rixtel.Jean Coenen 1992 blz 56

[24] Boek: Een waterstaatskerk. Heemkundekring Barthold van Heessel 1996 blz 13

[25] Boek: de stad en meierij van 's Hertogenbosch of derzelver beschrijving 1825 blz 169

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
-De kerk van Aarle.
+Rooms Katholieke Kerk  <br/>
+Dorp: [[Aarle]]  <br />
+Gebouwnaam: de Mariakerk <br/>
+Gebouwd: onbekend (vermoeden begin 15e eeuw) <br />
+Toegewijd aan de patroonheilige: Onze Lieve Vrouw / de Heilige Maagd Maria / de Moeder Gods, feestdag 21 november   <br />
+Parochie: [[Parochie van Onze Lieve Vrouw presentatie]]  <br />
+Adressering: 1832 Sectie A 300b Kerk en Toren, 1859 A 691 erf, 1884 A 990 Weiland <br/>
-Gebouwd:  <br />
+Afgebroken: Kerk in 1845, de Kerktoren in 1851  <br />
-Afgebroken:  <br />
 ==Geschiedenis==
+Er is meer archeologisch onderzoek nodig om de geschiedenis van de kerk voor 1249 te onderzoeken.
-In 1648 werd de kerk door de nieuwe overheid van de voormalige opstandelingen in beslag genomen en gegeven aan de protestanten.
+[[Nicolaas Antonius van Gameren (1887-1965)]] zegt dat de Kerk van Aarle is gebouwd op de plaats van een voormalige heidense tempel. De vroege Katholieke predikers lieten bij voorkeur hun kerken bouwen op de grondvesten van afgebroken heidense (Keltische / Germaanse) tempels. <ref>Boek  Het Boek van Aarle-Rixtel blz 17</ref>
+In het algemeen werden de eerste kerken in Nederland gebouwd vanaf eind 7e eeuw, na de komst van de missionarissen. <ref>Boek: Een waterstaatskerk. Heemkundekring Barthold van Heessel 1996 blz 10</ref>
+Het is aannemelijk dat de eerste kerk van Aarle in de Romaanse bouwstijl gebouwd was. Later in de Gotische stijl.
+De kerk van Aarle viel onder het [[landdekenaat Woensel]].
+[[Oorkonde van 1249]] 16-6-1249 vroegst bekende vermelding van Aarle. <br/>
+Tot 1399 was het begevingsrecht over de kerk van Aarle in het bezit van de hertog van Brabant. (het recht om de pastoor te benoemen) Eind 1399 schonk de hertogin Johanna van Brababant dit recht aan 3 kanunniken van Eindhoven. Ook schonk zij de tienden van de kerk van Aarle aan hen. <ref>Boek:van Ricstelle tot Aarle-Rixtel.Jean Coenen 1992 blz 54</ref>
+De kerk was geclassificeerd als: media ecclesia. <ref>Boek: Een waterstaatskerk. Heemkundekring Barthold van Heessel 1996 blz 13</ref>
+Ook Philips baron van Leefdael beschrijft dat het kapittel van Eindhoven het patronaatsrecht heeft over de kerk van Aarle. Hij schrijft: Hier is eene fraye gheproportioneerde kercke, in de trouble tyden miraculeuselycken bewaert gheweest voor den brant, hebbende voor patronersse de ghebenedyde moeder Goodts Maria. Het jus patronatus der kerke van Aerle competeert 't Capittel van Eyndhoven. <ref>Boek: Een waterstaatskerk. Heemkundekring Barthold van Heessel 1996 blz 13</ref>
+: Iemand scheen gezegd te hebben dat er ooit een kist met oude dorpspapieren midden in de kerk begraven was. De pastoor zei dat er wel meerdere kisten begraven lagen. (lijkkisten) Net voor pasen 1599 begon men te graven. Joest Thoenis (het hulpje van de schout) vond een kist met een ronde deksel. <ref>Boek: de strijd rondom de snelle loop 1995 blz 51</ref>
+In 1648 werd de kerk van Aarle geconfisqueerd door de Heer van Eindhoven, de Prins van Oranje, <br/>
+De Kerk van Aarle viel onder het rk kapittel van Eindhoven dat zijn bezittingen verloor aan de nieuwe Republiek. <br/>
 In 1657 werden de ornamenten en beelden uit de kerk van Aarle verkocht, de opbrengst werd gebruikt voor herstel van de kerk. <ref>Boek:van Ricstelle tot Aarle-Rixtel.Jean Coenen 1992 blz 88</ref>
 Predikant Dolleman kocht 2000 leien voor de reparatie van het dak van de kerk. Deze leien kwamen van de afgebroken abdij van Binderen. Ook liet hij Timmerman Dirk van den Heuvel nieuwe banken en een nieuwe deur maken. Daarnaast liet hij reparaties voor onderhoud publiekelijk aanbesteden. De begrotingen voor deze reparaties werden gemaakt doot Jan Francis van de Weijer, een architect uit Boxtel. <ref>Boek:van Ricstelle tot Aarle-Rixtel. Jean Coenen 1992 blz 86</ref>
+Er was een schoolmeestersbank in de kerk voor de protestantse schoolmeesters.
+In 1722 is de kerk in een slechte toestand geraakt. Uit een verzoekschrift aan de Raad van State: dat aldaer sonder veel ongemak en bekommeringe bij quaet weer den godsdienst niet kan waergenomen worden. <ref>Boek: Een waterstaatskerk. De muren zijn kletsnat en men moet niet versteld staan wanneer de kerk binnenkort instort. Heemkundekring Barthold van Heessel 1996 blz 13</ref>
+:  De Kerk van Aarle is een zeer net gebouw. <br/>
+Te Aarle hebben de Roomschen meer dan eens de Kerk der Gereformeerden geslooten; zij besmeerden de deur met menschendrek; hebben zelf in het midden der Kerk hun gevoeg gedaan, en, en smeeten met steenen door de glazen onder het verrichten van den Godsdienst.  <ref>Boek: Reize door de Majorij van 's Hertogenbosch 1798 negende brief</ref>
 : Alle wapenborden van de protestanten in de kerk werden openbaar verkocht. Ook werden de grafzerken in de kerk verkocht. [[Hendrik Petit]] kocht zelf enkele blauwstenen grafzerken. <ref>Boek:van Ricstelle tot Aarle-Rixtel. Jean Coenen 1992 blz 87</ref>
-Sinds de protestanten de kerk van Aarle hadden afgenomen, waren zij verantwoordelijk voor het onderhoud van de kerk van Aarle. En dat bleek van lastig.
+-11-1800 Er was een orkaan in [[Aarle]], die de toren van de Kerk van Aarle heeft afgeblazen. De toren had een hoge spits die daarna vervangen is met een zeer lage spits. Het noorder / Onze Lieve Vrouwekoor is ernstig beschadigd. <ref>Boek: Een waterstaatskerk. Heemkundekring Barthold van Heessel 1996 blz 14</ref>
+In 1801 werd de nieuwe toren aangebracht. De nieuwe toren was 36 Rijnlandse voeten hoog. <ref>Historie van Aarle-Rixtel 1966 blz 131</ref>
+De kerk is in 1825 nog intakt met de nieuwe lagere spits. <ref>Boek: de stad en meierij van 's Hertogenbosch of derzelver beschrijving 1825 blz 169 </ref>
+In 1832 is de kerk nog in handen van de Hervormde gemeente van Aarle-Rixtel. <ref>Kadaster art 3</ref>
+Sinds de protestanten de kerk van Aarle hadden afgenomen, waren zij verantwoordelijk voor het onderhoud van de kerk van Aarle. En dat bleek van lastig. <br/>
 Pastoor van Asten wilde de kerk van Aarle niet aan de protestanten verkopen, hij gaf de voorkeur aan om een geheel nieuwe kerk voor de katholieken te bouwen. Door de slechte staat van de kerk en doordat de pastoor de kerk niet wilde verkopen werden de protestanten gedwongen om een nieuwe kerk te bouwen.
 De preekstoel uit de kerk van Aarle werd verplaatst naar het protestants kerkje. <ref>Boek:van Ricstelle tot Aarle-Rixtel. Jean Coenen 1992 blz 124</ref> <br />
-In 1851 werden de klokken uit de kerk van Aarle naar de nieuwe kerk van Aarle-Rixtel overgebracht. <ref>Boek:van Ricstelle tot Aarle-Rixtel. Jean Coenen 1992 blz 120</ref>
+In 1845 is de kerk van Aarle gesloopt. De kerktoren bleef staan.  <ref>Boek: Een waterstaatskerk. Heemkundekring Barthold van Heessel 1996 blz 15</ref>
+In februari 1851 werden de klokken uit de kerk van Aarle naar de nieuwe [[kerk van Aarle-Rixtel]] overgebracht. <ref>Van Aarle dit, van Rixtel dat, van alles wat 1979 blz 21</ref> <ref>Boek:van Ricstelle tot Aarle-Rixtel. Jean Coenen 1992 blz 120</ref><br/>
+Op 11 augustus 1851 begon men met de verhuizing van de klokken naar de nieuwe kerk van Aarle-Rixtel. Een paar dagen later worden ze in gebruik genomen. <ref>Boek: Een waterstaatskerk. Heemkundekring Barthold van Heessel 1996 blz 45</ref>
+De kerktoren werd daarna voor afbraak verkocht en nog in 1851 gesloopt. <ref>Boek: Een waterstaatskerk. Heemkundekring Barthold van Heessel 1996 blz 15, 46</ref> <br/>
+Deze bron zegt sloop in december 1851 <ref>Van Aarle dit, van Rixtel dat, van alles wat 1979 blz 22</ref>
+Uit het parochiememoriaal: Alzo is dat oude monument, waaraan vroeger de oude schoone kruiskerk was verbonden, vernietigd, slechts een puinhoop en een kalen algemeenen Kerkhof achterlatend.
 De kerktoren werd als sloopmateriaal verkocht aan Fritsen. Het steengruis werd verkocht als wegverharding.
-==Architectuur==
+In 1884 ging het eigendom van het perceel waar de kerk stond over van de Hervormde gemeente naar een samenwerking; de Hervormde gemeente en de Gemeente Aarle-Rixtel samen. <br/>
+In 1891 ging het bezit van A 990 volledig over naar de Gemeente Aarle-Rixtel.
+: de gemeente Aarle-Rixtel krijgt het eigendom van het voormalig kerkperceel. A 1079
+: A 1627
+Perceel A 1626
+Perceel A 1658 Johannes Johannes Josephus Smits Landbouwer 3-11-1921 woont [[Opstal 5]]
+Perceel A 1658 werd later A 2381  [[Marinus Petrus Antonius van den Heuvel (1933-2012)]] woont [[Opstal 8]]
+==de altaren / beneficiën==
+In de 15e eeuw waren er 4 altaren in de kerk:  <ref>Boek:van Ricstelle tot Aarle-Rixtel.Jean Coenen 1992 blz 56</ref>  <br />
+ter ere van Sint Jan. Joannes den dooper <br />
+Onze Lieve Vrouw. (in de Kerk van Aarle tussen de 2 koordeuren), had beneficiën  <br />
+Maria, Catharina, Barbare.  <br />
+Bartholomeus, Antonius, Sebastianus, Anna.  <br />
+het altaar van het Heilig Kruis. Had beneficiën die in 1800 in handen waren van [[Johannes Cornelis van Ommeren (1753-1822)]]  <ref>Boek: Een waterstaatskerk. Heemkundekring Barthold van Heessel 1996 blz 13</ref>  <br/>
+In 1489 stichtte Mechtelt Claes die Hoessche, weduwe van [[Jacop die Lu]], een mis op donderdag op het altaar van Sint Anthonis en Sint Sebastiaan.
+==Rector==
+rond 1400 Henricus Kuyst  <br/>
+-1427 Evert van Deurne (vervangt Henricus Kuyst) <br/>
+tot 1553 Christiaan Michels  <br/>
+==Het kerkhof==
+De [[Begraafplaats bij de kerk van Aarle]]
+==Het broederschap of gilde==
+In de kerk van Aarle was een broederschap / gilde ter ere van de [[Onze Lieve Vrouwegilde|Onze Lieve Vrouw]].
+==Pastoors, Kapelaans, Kosters==
+[[Lijst van pastoors van de Onze lieve vrouw presentatie parochie te Aarle-Rixtel]]
+==Architectuur / afbeeldingen==
+: Hendrik Verhees maakt een schets van het exterieur en een plattegrond van de kerk in 1808. Het bijschrift: In het Oosten choir wordt den gereformeerde godsdienst waargenomen; hier onder is de deur.
+:  beschrijving van Brock: Bij hetzelven in de akkers een stukweegs buiten de huizen ligt de Kerk zijnde een met en lugtig kruisgebouw, geheel met steen overwelft, een gebouw waarin de regels der bouwkunst wel in agt genomen zijn. Deszelfs Tooren had voor de orkaan van 9 november 1800 een fraaij en hooge spits, welk toen omwaaide, en met deszelfs val het Noorder of Ons Lieve Vrouwe choor zeer beschadig= De; het is zedert weder hersteld, en men heeft eenen zeer laage spits op den tooren gezet.    <ref>Boek: de stad en meierij van 's Hertogenbosch of derzelver beschrijving 1825 blz 169 </ref>
+na 1851: een prent getekend door Aug Sassen. van een schets door J van den Boogaard te Aarle-Rixtel. Titel: Oude R.C. Kerk te Aarle-Rixtel die stond in de Akkers en is afgebroken in 1847 (Collectie prentenverzameling Provinciaal Genootschap van Kunsten en Wetenschappen te Den Bosch later Brabant Collectie A13 / 411.11)
+Schilderij in kleur met beschrijving geschreven in een achtergrond van bruine verf, boven in het schilderij: <br/>
+genomen door de prots en later KERK en PAROCHIE van AERLE voor ANNO 1648 door hen afgebroken 1847 ter plaats geteekend J vd Bogaard
 ==Bronnen==
 <references/>
 [[Categorie:Kerkgebouw]]
 [[Categorie:Rooms Katholiek]]
+[[Categorie:Aarle]]
+[[Categorie:De Braak]]