Hagelkruis: verschil tussen versies
| Regel 1: | Regel 1: | ||
Dorp: [[Aarle]] <br/> | Dorp: [[Aarle]] <br/> | ||
Het hagelkruis is een stenen kruis dat staat in Aarle op [[de Hoog Akker]]. <br/> | Het hagelkruis is een stenen kruis dat staat in Aarle op [[de Hoog Akker]]. <br/> | ||
| − | Minimaal uit de 15e eeuw <br/> | + | Datering: Minimaal uit de 15e eeuw <br/> |
| − | Afbeelding in reliëf een archaïsche Christusfiguur, en bovenin een kleine vierkante opening. <br/> | + | Materiaal: blauw zerk <br/> |
| + | Afbeelding: in reliëf een archaïsche Christusfiguur, en bovenin een kleine vierkante opening. <br/> | ||
Rijksmonument <br/> | Rijksmonument <br/> | ||
Rondom staat een Jugendstil ijzeren hek van ongeveer 1910<ref>Boek:Aarle-Rixtel Cultuurhistorische inventarisatie 1990 blz 35</ref><br/> | Rondom staat een Jugendstil ijzeren hek van ongeveer 1910<ref>Boek:Aarle-Rixtel Cultuurhistorische inventarisatie 1990 blz 35</ref><br/> | ||
| Regel 12: | Regel 13: | ||
1651: Bij de verkoop van een huis op Strijp word een voorwaarde gesteld dat er ook brood aan de armen gegeven word bij het hagelkruis. (in de ander Duitse landen heet dit de Hagelspende) | 1651: Bij de verkoop van een huis op Strijp word een voorwaarde gesteld dat er ook brood aan de armen gegeven word bij het hagelkruis. (in de ander Duitse landen heet dit de Hagelspende) | ||
| + | |||
| + | 1701 Maatboek Aarle-Rixtel bron? | ||
1799: Predikant Hanewinkel schrijft, uit zijn tweede reis door de Meierij: Digt bij de Kerk, in de akkers, staat een Kruis van blaauwen zerk, het hagelkruis genoemd; het zou deezen naam dragen, om dat het, door een wonderdaadige kracht, hagel, donder enz, van de graanvelden afweert, en dezelve dus beschermt en beveiligt. | 1799: Predikant Hanewinkel schrijft, uit zijn tweede reis door de Meierij: Digt bij de Kerk, in de akkers, staat een Kruis van blaauwen zerk, het hagelkruis genoemd; het zou deezen naam dragen, om dat het, door een wonderdaadige kracht, hagel, donder enz, van de graanvelden afweert, en dezelve dus beschermt en beveiligt. | ||
| + | |||
| + | 1832 Het hagelkruis staat op de kadasterkaart van 1832. | ||
| + | |||
| + | Rond 1910: het kruis lag al lange tijd verwaarloosd op de grond. Men zette het op een voetstuk en plaatsten er een hek omheen. <ref>Historie van Aarle-Rixtel 1966 blz 109</ref> | ||
mei 1942: Het hagelkruis is door onbekende daders geheel vernield. | mei 1942: Het hagelkruis is door onbekende daders geheel vernield. | ||
Eind juli 1942: het kruis is op mysterieuze wijze weer hersteld, hij staat weer recht en ongebroken op zijn voetstuk. <ref>Boek:Oorlogsjaren in Aarle-Rixtel 1994 blz 72</ref> | Eind juli 1942: het kruis is op mysterieuze wijze weer hersteld, hij staat weer recht en ongebroken op zijn voetstuk. <ref>Boek:Oorlogsjaren in Aarle-Rixtel 1994 blz 72</ref> | ||
| + | |||
==Doel van het kruis== | ==Doel van het kruis== | ||
Versie van 10 jun 2024 11:19
Dorp: Aarle
Het hagelkruis is een stenen kruis dat staat in Aarle op de Hoog Akker.
Datering: Minimaal uit de 15e eeuw
Materiaal: blauw zerk
Afbeelding: in reliëf een archaïsche Christusfiguur, en bovenin een kleine vierkante opening.
Rijksmonument
Rondom staat een Jugendstil ijzeren hek van ongeveer 1910[1]
Geschiedenis
Veel Peellandse parochies kende een hagelkruis, maar dat van Aarle is het enige dat bewaard is gebleven.
1419: archief Commanderie van Gemert, pachtcontract waarbij Ywanus van Cortenbach, de landcommandeur van Aldenbiezen aan Gerardus Steenbecker diverse landerijen verpachtte in Aarle, waaronder 2 lopen land ter plaatse geheten: dat Haghelcrijs. [2]
1651: Bij de verkoop van een huis op Strijp word een voorwaarde gesteld dat er ook brood aan de armen gegeven word bij het hagelkruis. (in de ander Duitse landen heet dit de Hagelspende)
1701 Maatboek Aarle-Rixtel bron?
1799: Predikant Hanewinkel schrijft, uit zijn tweede reis door de Meierij: Digt bij de Kerk, in de akkers, staat een Kruis van blaauwen zerk, het hagelkruis genoemd; het zou deezen naam dragen, om dat het, door een wonderdaadige kracht, hagel, donder enz, van de graanvelden afweert, en dezelve dus beschermt en beveiligt.
1832 Het hagelkruis staat op de kadasterkaart van 1832.
Rond 1910: het kruis lag al lange tijd verwaarloosd op de grond. Men zette het op een voetstuk en plaatsten er een hek omheen. [3]
mei 1942: Het hagelkruis is door onbekende daders geheel vernield.
Eind juli 1942: het kruis is op mysterieuze wijze weer hersteld, hij staat weer recht en ongebroken op zijn voetstuk. [4]
Doel van het kruis
Er zijn verschillende verklaringen:
1 Zie hierboven 1799: Hanewinkel: het zou deezen naam dragen, om dat het, door een wonderdaadige kracht, hagel, donder enz, van de graanvelden afweert, en dezelve dus beschermt en beveiligt. [5]
2 Onze voorouders hadden een vrees voor kruisingen en samenkomsten van wegen want daar waren boze geesten. Door offers te brengen en aanroepingen te doen probeerden ze hen goed te stemmen. Veel later toen de mensen al christen waren geworden, bleven de mensen naar deze plaatsen komen om hun rituelen uit te voeren. Daarop plaatste de pastoor een kruisbeeld die men maar beter kon aanbidden, dan die oude rituelen uit te voeren. [6]
Bronnen
- ↑ Boek:Aarle-Rixtel Cultuurhistorische inventarisatie 1990 blz 35
- ↑ Boek:van Ricstelle tot Aarle-Rixtel. Jean Coenen 1992 blz 60
- ↑ Historie van Aarle-Rixtel 1966 blz 109
- ↑ Boek:Oorlogsjaren in Aarle-Rixtel 1994 blz 72
- ↑ Boek: Reize door de Majorij van 's Hertogenbosch 1799 dertiende brief
- ↑ Gemeentegids 1971 blz 78