Beurzenstichting van Jan Janssen van Aerle: verschil tussen versies
| (6 tussenliggende versies door dezelfde gebruiker niet weergegeven) | |||
| Regel 3: | Regel 3: | ||
==Geschiedenis== | ==Geschiedenis== | ||
Op 3-9-1634 stichtte [[Jan Janssen van Aerle]] in Den Bosch, in het klooster van de Zusters van Orthen op 3 september bij testament, verschillende beurzen voor het onderwijs. <ref>Historie van Aarle-Rixtel 1966 blz 268</ref> <br/> | Op 3-9-1634 stichtte [[Jan Janssen van Aerle]] in Den Bosch, in het klooster van de Zusters van Orthen op 3 september bij testament, verschillende beurzen voor het onderwijs. <ref>Historie van Aarle-Rixtel 1966 blz 268</ref> <br/> | ||
| − | Vier | + | |
| − | Al sinds Den Bosch en de hele Meierij waren veroverd door de protestantse opstandelingen in 1629, werden de katholieken in de Meierij steeds meer publiekelijk gediscrimineerd. Alle kerkelijke goederen werden geconfisqueerd en daar hoorde, volgens de nieuwe heersers ook alle studiebeurzen bij. <br/> | + | Vier studiebeurzen van 100 gulden voor enkele goedgekeurde universiteiten. <br/> |
| + | Drie studiebeurzen van 50 gulden voor de lagere scholen. <ref>van der Does de Willebois Studiebeurzen 1906</ref> <br/> | ||
| + | |||
| + | Voor: <br/> | ||
| + | Bloedverwanten en maagschap, de naaste, oudste, bekwaamste, zoo mogelijk priesters of anderen <br/> | ||
| + | |||
| + | Al sinds Den Bosch en de hele Meierij waren veroverd door de protestantse opstandelingen in 1629, werden de katholieken in de Meierij steeds meer publiekelijk gediscrimineerd. Alle kerkelijke goederen werden geconfisqueerd en daar hoorde, volgens de nieuwe heersers, sinds 1650, ook alle studiebeurzen bij. <br/> | ||
Dit betekende in de praktijk dat de beurs van Jan Janssen van Aerle direct werd beheer door de opstandelingen, later door hun Staten Generaal. <br/> | Dit betekende in de praktijk dat de beurs van Jan Janssen van Aerle direct werd beheer door de opstandelingen, later door hun Staten Generaal. <br/> | ||
De collatoren moesten eerst een verzoek tot toestemming indienen, voordat ze een beurs konden geven. <br/> | De collatoren moesten eerst een verzoek tot toestemming indienen, voordat ze een beurs konden geven. <br/> | ||
| Regel 27: | Regel 33: | ||
==Collatoren== | ==Collatoren== | ||
| + | De collator was de oudste mannelijke afstammelingen of anders vrouwelijke van [[Hendrik Verbeeck]]. | ||
| + | |||
1 1634 1e collator [[Hendrik Verbeeck]] <br/> | 1 1634 1e collator [[Hendrik Verbeeck]] <br/> | ||
2 [[Judocus Verbeeck]] <br/> | 2 [[Judocus Verbeeck]] <br/> | ||
| Regel 37: | Regel 45: | ||
9 Hendrikus Verbeeck 1778-1826 Deurne <br/> | 9 Hendrikus Verbeeck 1778-1826 Deurne <br/> | ||
10 Helena Maria Meulendijk 1789-1869 Deurne <br/> | 10 Helena Maria Meulendijk 1789-1869 Deurne <br/> | ||
| − | 11 Francis Verbeeck 1816-1888 Deurne <br/> | + | 11 Francis Verbeeck 1816-1888 Deurne (laatste Verbeeck collator) <br/> |
12 Hendrik Goossens Gerritszoon 1822-1890 Deurne <br/> | 12 Hendrik Goossens Gerritszoon 1822-1890 Deurne <br/> | ||
13 Martinus Goossens Gerritszoon 1836-1903 Deurne <br/> | 13 Martinus Goossens Gerritszoon 1836-1903 Deurne <br/> | ||
| − | 14 1912/1913 Jan Joseph Antoon Cornelis Martens 1866-1936 <ref>Archief van erfsecretarissen inv 91</ref> <br/> | + | 14 1912/1913 Jan Joseph Antoon Cornelis Martens 1866-1936 Collator van beurs Jan Janssen van Aerle en Coeverinx <ref>Archief van erfsecretarissen inv 91</ref> <br/> |
| + | 15 1936 Lambertus Rochus Martens 1897-1967 <br/> | ||
| + | 16 1967 Rochus Jozef Marie Martens 1939-2014 <br/> | ||
==Gebruikers van de beurs== | ==Gebruikers van de beurs== | ||
| Regel 50: | Regel 60: | ||
==Archieven== | ==Archieven== | ||
| + | Mr. J Smit is van 1914 tot 1949 ook rijksarchivaris van Noord-Brabant geweest. Op 4 mei 1949 heeft hij aan het rijksarchief het archief van de Beurzenstichtingen in bewaring gegeven. Een aantal bescheiden van na 1950 zijn overgebracht zonder dat er correspondentie over is gevoerd. | ||
| + | Op 1 maart 1977 heeft mr. W. baron van Hövell tot Westerflier, in hoedanigheid van secretaris van het college van Bestuur, nog een aantal tot het beurzenarchief behorende bescheiden overgedragen. | ||
| + | |||
Brabants Historisch Informatie Centrum archief 220 Beurzenstichtingen Meierij van 's Hertogenbosch 1371-1975 <br/> | Brabants Historisch Informatie Centrum archief 220 Beurzenstichtingen Meierij van 's Hertogenbosch 1371-1975 <br/> | ||
Huidige versie van 24 jun 2026 om 23:05
De beurzenstichting van Jan Janssen van Aerle
Geschiedenis
Op 3-9-1634 stichtte Jan Janssen van Aerle in Den Bosch, in het klooster van de Zusters van Orthen op 3 september bij testament, verschillende beurzen voor het onderwijs. [1]
Vier studiebeurzen van 100 gulden voor enkele goedgekeurde universiteiten.
Drie studiebeurzen van 50 gulden voor de lagere scholen. [2]
Voor:
Bloedverwanten en maagschap, de naaste, oudste, bekwaamste, zoo mogelijk priesters of anderen
Al sinds Den Bosch en de hele Meierij waren veroverd door de protestantse opstandelingen in 1629, werden de katholieken in de Meierij steeds meer publiekelijk gediscrimineerd. Alle kerkelijke goederen werden geconfisqueerd en daar hoorde, volgens de nieuwe heersers, sinds 1650, ook alle studiebeurzen bij.
Dit betekende in de praktijk dat de beurs van Jan Janssen van Aerle direct werd beheer door de opstandelingen, later door hun Staten Generaal.
De collatoren moesten eerst een verzoek tot toestemming indienen, voordat ze een beurs konden geven.
1648 Staten Generaal van de nieuwe Republiek der 7 verenigde Nederlanden
Vanaf 1795 werd het gewest Noord Brabant in de Bataafse Republiek de beheerder van de beurzen.
1799 bestuur van het departement van de Dommel de beheerder.
1802 bestuur van het departement Brabant de beheerder.
1806 de landdrost van Brabant de beheerder.
1813 de gouverneur van Brabant de beheerder.
1826 het bestuur van de provincie Noord Brabant / Gedeputeerde staten van Brabant de beheerder.
1838 bestuur en leden van de gemeenteraad van Den Bosch de beheerder.
1866 College van burgemeester en wethouders van Den Bosch de beheerder.
1949 het archief van de beurzen gaat naar het rijksarchief in Den Bosch. [3]
Op 2-4-1981 gingen de beurzen van de Provincie over in een nieuwe stichting: Stichting de Bossche Beurzenstichtingen. [4]
Deze stichting kreeg op 19-12-2019 een nieuwe naam: Stichting Charitas de Meierij. Met de omschrijving: Steunfondsen op het gebied van educatie. [5]
Op 15-9-2020 werd deze stichting opgeheven.
Collatoren
De collator was de oudste mannelijke afstammelingen of anders vrouwelijke van Hendrik Verbeeck.
1 1634 1e collator Hendrik Verbeeck
2 Judocus Verbeeck
3 Hendrick Verbeeck
4 Judocus Augustinus Verbeeck
5 Francis Verbeeck
6 Dorothea Hurckmans
7 Maria van Bree (1718-1886)
8 Franciscus Verbeeck 1752-1812
9 Hendrikus Verbeeck 1778-1826 Deurne
10 Helena Maria Meulendijk 1789-1869 Deurne
11 Francis Verbeeck 1816-1888 Deurne (laatste Verbeeck collator)
12 Hendrik Goossens Gerritszoon 1822-1890 Deurne
13 Martinus Goossens Gerritszoon 1836-1903 Deurne
14 1912/1913 Jan Joseph Antoon Cornelis Martens 1866-1936 Collator van beurs Jan Janssen van Aerle en Coeverinx [6]
15 1936 Lambertus Rochus Martens 1897-1967
16 1967 Rochus Jozef Marie Martens 1939-2014
Gebruikers van de beurs
Leden van de volgende families hebben gebruik gemaakt van de beurs: Verbeeck, Schenaerts, Molemakers en Pieck.
Collatie 1751 door gevolmachtigde collator Hendrik van Ommeren
Schilderij
Het schilderstuk der collatoren der beurzenstichting van heer en meester Jan van Aerle
Archieven
Mr. J Smit is van 1914 tot 1949 ook rijksarchivaris van Noord-Brabant geweest. Op 4 mei 1949 heeft hij aan het rijksarchief het archief van de Beurzenstichtingen in bewaring gegeven. Een aantal bescheiden van na 1950 zijn overgebracht zonder dat er correspondentie over is gevoerd. Op 1 maart 1977 heeft mr. W. baron van Hövell tot Westerflier, in hoedanigheid van secretaris van het college van Bestuur, nog een aantal tot het beurzenarchief behorende bescheiden overgedragen.
Brabants Historisch Informatie Centrum archief 220 Beurzenstichtingen Meierij van 's Hertogenbosch 1371-1975